Redactioneel
Houvast in onzekere tijden, is dat wat Nederland wil? De verkiezingen zijn gewonnen door de partijen van de sociale en nationale bescherming, in een 'communautair monsterverbond' tussen links en rechts. De vrijheidsidealen van de jaren zestig zouden failliet zijn. Gaan we inderdaad een nieuw conservatief tijdperk tegemoet? Volgens Brechtje Paardekooper maakt Nederland nu even pas op de plaats. Maar is het nieuwe conservatisme niet eerder een façade, zoals de trapgeveltjes van de neo-traditionalistische architectuur? Het nieuwe evenwicht tussen sociale bescherming en liberale dynamiek is ook de inzet van het debat over het Sociaal-Kapitalistisch Manifest (nu al in tweede druk), dat hier wordt voortgezet via kritische commentaren van Ewald Engelen, Alfred Kleinknecht c.s. en Bart Daalder. Henkjan Laats voegt toe dat het goede leven alleen binnen bereik komt als we ontsnappen uit het paradigma van de 'nu eenmaal noodzakelijke' ongelijkheid tussen Noord en Zuid. Ook het linkse alternatief voor het neoconservatieve beschavingsoffensief krijgt in dit nummer verder gestalte, via een pleidooi van Tsjalling Swierstra & Evelien Tonkens voor zelfspot. Dick Pels is enthousiast, maar Dylan van Rijsbergen ontdekt hieraan toch een zelfkant. Sjaak Koenis onderstreept tenslotte dat fundamentalisten van allerlei slag eigenlijk onbeschaafd zijn, omdat zij zichzelf bloedserieus nemen en alle relativering afwijzen.Inhoudsopgave
- Nu-even-niet-land, door Brechtje Paardekooper - Column
- Sociaal-Kapitalistisch Manifest
- Scheet of donderslag?, door Ewald Engelen
- Links conservatisme. Opmerkingen bij het manifest van Waterland, door Alfred Kleinknecht, Ro Naastepad en Servaas Storm
- Welk mensbeeld?, door Bart Daalder
- 'Goed leven', door Henkjan Laats
- Een betrokken burger, door Krijn Peter Hesselink - Gedicht
- Suster Bertken en de boerka, door Jaap Bos
- Zelfspot
- Zelfspot als beschavingsoffensief, door Tsjalling Swierstra en Evelien Tonkens
- Voor een beschaafd relativisme (en een relativistische beschaving), door Dick Pels
- De zelfkant van de zelfspot, door Dylan van Rijsbergen
- De politiek van het fundamentalisme, door Sjaak Koenis
- Een manifest voor onder de kerstboom? - Donaties
- Agenda
- Volgende Waterstof
- Colofon
Column
Nu-even-niet-land - Brechtje PaardekooperWat is de overeenkomst tussen neo-traditionalistische architectuur en het conservatisme? Dat beiden in een behoefte lijken te voorzien aan menselijke maat en geborgenheid. Het gaat niet om de trapgeveltjes en de knusse klinkertjes: het gaat om de achterliggende behoefte. En links kan hiervan leren, juist in het licht van voortschrijdende globalisering. Lees meer
Sociaal-Kapitalistisch Manifest
Scheet of donderslag? - Ewald EngelenMet haar zeven principes van sociaal-kapitalistisch beleid plaatst de Waterlandstichting zich pontificaal in het midden van de polderlandse consensus. Het manifest is te tam, te macro-economisch en bevat teveel oude socialistische praalwagens. Een manifest moet schuren, boos maken, kwaad bloed zetten. Maar zeg nou zelf: wie wordt hier boos van? Lees meer
Links conservatisme. Opmerkingen bij het manifest van Waterland - Alfred Kleinknecht, Ro Naastepad en Servaas Storm
Het linkse tegengeluid in het manifest zal door neoliberalen ongetwijfeld worden afgedaan als links conservatisme. Om die kritiek vóór te zijn, kan het op een aantal punten beter worden onderbouwd. Als de neoliberalen in het praktische beleid nog méér hun zin krijgen, lopen we op den duur het risico van minder innovatie en een lagere groei van de productiviteit.
Lees meer
Welk mensbeeld? - Bart Daalder
Het Sociaal-Kapitalistisch Manifest bevat een gedegen weerlegging van heersende economische mythen, waarna sociale aspecten een terechte en hernieuwde waardering krijgen. Wat echter ontbreekt is een duidelijk mensbeeld. Lees meer
Internationaal
'Goed leven' - Henkjan LaatsVanuit Bolivia een bijdrage over de vraag wat gelukkig maakt. Een pleidooi ook voor goed leven, en voor solidariteit tussen 'Noord' en 'Zuid'. Met dank aan de eerste Indiaanse president van Zuid-Amerika. Lees meer
Gedicht
Een betrokken burger - Krijn Peter HesselinkLees meer
Integratie
Suster Bertken en de boerka - Jaap BosDe boerka in het straatbeeld, er is de laatste tijd veel over gezegd. Moeten we de allesbedekkende gewaden nu wel of niet verbieden? Jaap Bos vindt van niet. Hij ziet de boerka als een kans voor zelfreflectie, voor zowel moslims als niet-moslims. Lees meer
Zelfspot
Zelfspot als beschavingsoffensief - Tsjalling Swierstra en Evelien TonkensBeschaven wordt meestal opgevat als éénrichtingsverkeer tussen gevorderden (wit, hoogopgeleid) en beginners (migrant, lager opgeleid). Zelfspot voorkomt echter dat je jezelf al te serieus neemt en als norm voorhoudt aan een ander, van boven naar beneden. Maar is het geen gotspe om te pleiten voor zelfspot in een tijd dat iedereen niets liever wil dan serieus te worden genomen? Lees meer
Voor een beschaafd relativisme (en een relativistische beschaving) - Dick Pels
Dat het relativisme kan bestaan in een actieve, zelfs offensieve vorm is voor conservatieve beschavers een gotspe; dat het de normatieve kern kan zijn van een beschavingsoffensief niet minder dan een schandaal. Maar relativeringsvermogen is juist de centrale deugd van onze liberale democratie, die immers is gebaseerd op bespreekbaarheid, aanspreekbaarheid en spreekvaardigheid. Lees meer
De zelfkant van de zelfspot - Dylan van Rijsbergen
Zelfspot als beschavingsoffensief: het klinkt prachtig. Maar in bepaalde gevallen kunnen mensen zichzelf ook teveel naar beneden halen. Of ze ontwijken kritiek, door de criticus vóór te zijn. Beide situaties leiden niet tot een dialoog. Lees meer
Religie
De politiek van het fundamentalisme - Sjaak Koenis'Het staat geschreven,' is vaak het antwoord als je fundamentalistische gelovigen vraagt hoe zij zo zeker weten wat ze zeggen te weten. Hans Teeuwen bedacht ooit al het aangewezen antwoord: 'God bestaat niet' opschrijven, en de fundamentalisten dan vertellen dat dat nu eenmaal zo geschreven staat. Maar goed, Teeuwen is dan ook 'een vriend van Theo' en verlichtingsfundamentalist bovendien. Hier geeft filosoof Sjaak Koenis zijn visie op de politiek én de leesvaardigheden van het fundamentalisme. Lees meer
Donaties
Een manifest voor onder de kerstboom?Onder de kerstboom is het goed om uw idealen te koesteren en uw hart te laten spreken. Denkt u daarom even aan Waterland. Waterland werkt, maar zonder geld. Dat geldt voor de redactie van Waterstof en voor het bestuur van Waterland. We vernieuwen de website, we organiseren activiteiten. Dat kost allemaal niet veel, maar wel veel meer dan we hebben. Daarom doen we een beroep op de lezers van Waterstof: word DONATEUR VAN DE WATERLANDSTICHTING. Dit kost EUR 20,- (meer mag ook) en je geniet meteen van de voordelen van het donateurschap. Die bestaan uit het fijne gevoel iets goeds te doen voor een klein bedrag, korting bij alle Waterlandactiviteiten (zoals debatten) en de publicaties van Waterland. Het in november verschenen Sociaal-Kapitalistisch Manifest (inmiddels toe aan de tweede druk!) wordt gratis toegestuurd aan alle nieuwe donateurs. Natuurlijk houden wij je op de hoogte hoe we het geld besteden. Stuur, als je Waterland wil steunen, een e-mail met je gegevens naar info@waterlandstichting.nl en je ontvangt een welkomstbrief met nadere uitleg. Wacht niet langer, word nu DONATEUR!
Agenda
The Difficulty of Religious Toleration18 december. De jaarlijkse Pierre Bayle-lezing wordt dit jaar gehouden door Kwame Anthony Appiah (Princeton University). Zijn meest recente boek is Cosmopolitanism: Ethics in a World of Strangers. Tijd: 20.00u. Plaats: Arminius, Museumpark 3, Rotterdam. Voertaal: Engels. Toegang gratis. Reserveren via 010-4333534 en rrkc@rrkc.nl
Als je niet wilt zedepreken...
18 december. Debat n.a.v. het Handboek Moraliseren (Van Gennep, 2006) met Hans Boutellier (Verwey-Jonker Instituut), Evelien Tonkens (UvA), René Diekstra (Roosevelt Academy), Ahmed Marcouch (stadsdeelvoorzitter Slotervaart), Hans Schipper (coördinator buurtregisseurs Amsterdam), Fatima Lamkharrat (opbouwwerkster Rotterdam), Daniël Giltay Veth (manager projecten mensen aan de onderkant), Cor Tol (leraar vmbo) en Anneke van der Zwaard (Goudse Regels). Tijd: 20.00u. Plaats: Theater Bellevue, Leidsekade 90, Amsterdam.
De praktische Verlichting
19 december. Hoe praktisch is de Verlichting eigenlijk? Filosofisch Café Felix & Sofie gaat terug naar de roots met de Kritiek van de Praktische Rede van Kant en de huidige maakbare samenleving en het CPB. Met o.a. Kant-vertalers Jabik Veenbaas en Willem Visser, Waterlanders zoals Pieter Pekelharing, Paul de Beer en Ewald Engelen, en adjunct-directeur van het CPB Caspar van Ewijk. Het CPB lijkt te fungeren als een soort welvaartsthermometer: hoe meer welvaart een politiek plan tot gevolg heeft des te beter het is. Maar is welvaart niet iets anders dan welzijn? Welk mens- en wereldbeeld steekt er achter het model van het CPB? Hoe maakbaar is de samenleving? Debatleiding: Yrrah Stol. Plaats: Felix Meritis, Keizersgracht 324, Amsterdam. Tijd: 20:00u. Toegang gratis.
Identiteit gezocht: drie debatten over de dubbele identiteit van jonge Rotterdammers
16 januari. CONFETTI is een nieuwe redactie van de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur die bestaat uit jonge intellectuelen met een cultureel diverse achtergrond. De redactie staat midden in de maatschappij en gaat aan de slag met actuele maatschappelijke thema’s. Op 16 januari vindt het derde en laatste debat plaats van de reeks: 'Identiteit gezocht: drie debatten over de dubbele identiteit van jonge Rotterdammers'. Meer info: Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur
Volgende Waterstof
- Discussie over onderwijs
- Jos de Beus over democratisch leiderschap
