Vrijzinnig-democraten, verenigt u!
Rob Louw - 
Alweer drie-en -een-half jaar geleden, dus nog voor de vorige verkiezingen van november 2006, heb ik onder de titel ‘Waar blijven de linkse liberalen?’ gepleit voor een goed gesprek tussen D66 en GroenLinks en samen met mensen uit de PvdA en VVD die zich sociaal-liberaal of vrijzinnig-democraat noemen. Volgens mij was er een potentieel van 20 % onder het kiezersvolk dat serieus wat ziet in dat gedachtegoed, maar zit men verspreid over de diverse ’paarse’ partijen. Na de verkiezingen van november 2006 was D66 in de Tweede Kamer tot een splinter gekrompen, GroenLinks bleef als vanouds een vrij kleine oppositiepartij. Samen 10 zetels.
Sinds dat moment raakte de PvdA in de versukkeling; regeren met het CDA is nu eenmaal geen lolletje. De opkomst van de PVV, meer bestendig overigens dan de TON van Verdonk. Ook de uitstraling van de VVD met op kop de onvermijdelijke Mark Rutte, steeds duidelijker de (neo-)conservatieve werkgevers- en bankierspartij. En last but not least: de nieuwste herrijzenis van D66. Daarbij gaat GroenLinks de laatste tijd ook wat vooruit in de peilingen. D66 plus GL stonden vlak voor de val van het kabinet op bijna 30 zetels, 20% van de kiezers; met andere woorden: krijgt hier de vrijzinnige, sociaal-liberale achterban al een beetje vorm?
De kabinetscrisis: wat een opluchting! Een opsteker op een politiek welhaast ideaal moment. Wel eerst de gemeenteraadsverkiezingen, bij het schijven eind februari nog toekomst, maar de uitslagen zullen zeker bijdragen aan de debatten en campagnes. Wensdromen en speculaties over (mee)regeren, wie met wie wel, eventueel, of zeker niet.. Het ’linkse kamp’ zal bruisen, prima! Kunnen we van die Balkenende af komen? Nieuw paars? Of een volksfront om CDA en PVV van de macht af te houden? Het zal een fascinerend partijtje rodeorijden worden. Tot de uitslag bekend is.
Intussen is het de vraag hoe de aanhang van links zich ontwikkelt, over de partijen, en opgeteld. Zet het herstel van de PvdA door? Samenspraak is beter dan elkaar weer de maat nemen en vliegen afvangen. Maar als er één moment, kans, was of is om de vrijzinnig democratische en sociaal-liberale krachten te bundelen, dan nu wel: hoe de zaken zich verder ook ontwikkelen, D66 en GroenLinks zouden de gelegenheid te baat kunnen - nee, moeten - nemen om het samen eens te worden over een vrijzinnige, sociaal-liberale agenda en uitspreken dat ze samen de verkiezingen en ook eventuele onderhandelingen ingaan over mogelijke deelname aan een volgend kabinet. Die duidelijkheid kan ook de samenhang op links voor en na de verkiezingen bevorderen. Met Femke Halsema en Alexander Pechtold kun je je ook geen betere voortrekkers wensen.
Rob Louw is emeritus hoogleraar chemie en milieu aan de Universiteit van Leiden. Hij was meer dan dertig jaar lid van D66 en was ook actief in de lokale politiek.
