De partij van het vraagteken
Mohammed Mohandis - 
De samenleving is veranderd, de traditionele arbeidersklasse is veranderd, het begrip voor onderlinge solidariteit is veranderd. Er is nogal wat veranderd in de afgelopen decennia: migratiestromen, de vrijemarkteconomie en grenzen die steeds verder vervagen. Steeds meer mensen zijn zich wereldburger gaan voelen. Een andere groep heeft het gevoel als gevolg van de globalisering zijn greep op het bestaan te verliezen.
De PvdA heeft tijdens deze veranderingen jarenlang aan het roer gestaan. Men dacht: het komt allemaal wel vanzelf goed. De cultuurrelativisten aan de macht prezen de multiculturele samenleving, maar trokken zelf weg uit de aandachtswijken die in een rap tempo veranderden. De een noemt het een multicultureel drama, de ander een verrijking voor onze samenleving. De wereldburger staat tegenover de ‘beschaafde’ nationalist met een vleugje patriottisme, de hoogopgeleide kosmopoliet tegenover de bezorgde middenklasser.
De Partij van de Arbeid krijgt steeds vaker het verwijt alleen maar mee te gaan in het neoliberale denken. Een partij waarvan de leider in het kabinet zit en niet als fractievoorzitter in de kamer. Een partij die het verwijt krijgt veel concessies te hebben gedaan in dit kabinet en moeilijke dossiers voor zich uit te schuiven, omdat regeren met het CDA niet het meest ideale is wat men voor ogen had. Men verwijt de PvdA een onduidelijk profiel te hebben. Maar de PvdA is en blijft de partij van emancipatie, verheffing en gelijke kansen, van het wegnemen van economische of culturele barrières voor degenen die dat nodig hebben om hun emancipatieslag te maken.
Laat ik eerst ingaan op het gevoel van onbehagen dat heerst bij een grote groep kiezers, die we soms ook wel als zwevend bestempelen. Een grote groep die de PvdA verloor na de opkomst van Fortuyn. Velen dachten op dat moment: eindelijk iemand die niet met meel in de mond praat over misstanden. Deze kale nieuwkomer in de politiek maakte het voor de gevestigde partijen moeilijk. Politiek werd weer interessant in Nederland.
Waarom is er een grote groep zo boos op de PvdA? Wat ziet de PvdA niet wat wel door veel burgers ervaren wordt? Veel Nederlanders zien hun wijken veranderen en verkleuren, hetgeen gepaard gaat met woede en onvrede. We hebben te maken met een groeiende groep Nederlanders die vinden dat nieuwkomers zich niet aanpassen aan datgene wat de Nederlandse cultuur wordt genoemd. Ze hebben het gevoel dat Nederland onder het mom van tolerantie zaken niet bespreekt die de onderbuik laat tetteren. De een noemt dat onverschilligheid, de ander noemt dat blindheid.
Als ik in diverse aandachtswijken autochtonen vraag naar dat gevoel van onbehagen, en aangeef dat ik echt naar hen wil luisteren, hoor ik het volgende: ze komen hier, profiteren van onze uitkeringen, willen niet integreren, kijken alleen naar hun eigen televisiezenders met die lelijke schotels die het straatbeeld verpesten, ze haten onze vrouwen, ze voeden hun kinderen niet op, Nederland islamiseert, ze willen niet werken, hun kinderen zijn crimineel enz. enz. Uitspraken, vooroordelen en feitelijke waarnemingen als deze werden in de jaren zeventig snel afgeschilderd als racistisch. Of ze werden als taboe-onderwerpen onbesproken gelaten.
In 2002 besprak Fortuyn ze wel. Gelukkig durven we nu eerder te zeggen wat we vinden. Wat is er in de afgelopen decennia veranderd? Zijn we gaan inzien dat er fouten zijn gemaakt wat betreft de migratie en integratie, of heeft het proces gewoon veel tijd nodig? Richt de witte woede zich op reële problemen of worden die alleen maar opgeblazen? De nieuwe Nederlanders brengen wel degelijk bepaalde problemen met zich mee zoals sociaal economische achterstanden. Ook staan hun sociaal-culturele waarden soms haaks op de beginselen van gelijkheid.
Afgelopen decennia zien we dat rechtspopulistische partijen met ups en downs terrein winnen binnen het politieke spectrum. Niet alleen in Nederland, maar ook in de rest van Europa gaat deze trend rustig verder. Het is lastig om rechtse partijen als de PVV wind uit de zeilen te nemen, als er door vele politici met meel in de mond wordt gepraat. De PvdA zou meer moeten uitdragen dat het voor een Nederland staat waarin het niet uitmaakt waar je wieg heeft gestaan, waar eenieder die mee wil doen ook de kans daartoe krijgt. Waarin de gelijkheidwaardigheid tussen mannen en vrouwen, homo’s en hetero’s, wit en zwart, mensen met en zonder handicap onaantastbaar is.
De PvdA heeft het steeds moeilijker om diverse groepen in de samenleving aan zich te binden. De tegenstellingen tussen hoog en laagopgeleid, arm en rijk worden groter. De PvdA is er altijd in geslaagd deze groepen aan te spreken, maar dat is lastiger geworden. Zij zal beter haar best moeten doen om de zekerheid binnen de sociale verzorgingstaat te behouden voor die groep die steeds meer onzekerheid ervaart. Niet iedereen in Nederland kan meekomen in de snelle verandering. Veel mensen blijven achter en doen niet mee. Deze groep groeit gestaag. Behalve dat er zondebokken wordt aangewezen zoals de allochtonen of de moslims, hebben steeds minder mensen vertrouwen in de overheid.
Ook is er een stijgende groep elitairen die de aanhangers van Wilders zien als klootjesvolk of tokkies. Zij idealiseren het multiculturalisme maar willen zelf het liefst niet naast een moslim wonen. Een elite met een politiek correcte houding, die allochtonen knuffelen en beschouwen als een groep zielige burgers die zelf niets kunnen.
Een reden voor mij om de politiek in te gaan was juist om te ageren tegen het geluid van deze vaak goedwillende maar blinde figuren. Ik wil niet zielig worden gevonden! De meeste allochtonen zijn op eigen kracht verder gekomen in deze samenleving! Niet door de houding van de multiculti’s. Zij zijn slecht voor de emancipatie en integratie van nieuwe Nederlanders en zijn de reden waarom er Wildersen bestaan. Dat dit soort figuren jarenlang tegen mijn moeder hebben gezegd: blijf maar thuis, u hoeft niet te leren, wij regelen het wel voor u, raakt mij en doet me pijn. Geef ze maar hun buurtje en buurthuisje en dan komt het vanzelf goed. Wangedrag in buurten dat tot onleefbare wijken leidt, wordt vertaald in ‘vroeger waren er ook hangjongeren’. Een inlevingsvermogen van nul komma nul!
Erken die problemen, door te laten zien dat je er voor mensen bent, want anders wordt het populisme alleen maar sterker in Nederland. Veel burgers denken geen grip meer te hebben op hun buurt en baan. Niet alleen roepen hoe het moet, maar ook daden stellen, impopulaire maatregelen nemen als dat nodig is. De politiek moet het initiatief nemen, want anders blijven kiezers zoeken naar hun ‘ideale leider’ en zal het politieke spectrum nog verder versplinteren. De PvdA is wat mij betreft nog lang niet verloren. We zullen opnieuw moeten uitvinden waarom wij in deze tijd de verkiezingen willen winnen. Een duidelijke koers varen waarin centraal staat dat we perspectief bieden en grenzen stellen. Een politiek met meer visie op waar Nederland over twintig jaar staat.
Probeer de het gevoel van de onderbuik te begrijpen door je te verdiepen in de problemen van alle dag. Erken de witte frustratie: die gaat vaak om basale dingen als een leefbare buurt en kansen op de arbeidsmarkt. De witte woede bestaat in Nederland. We willen naar een gedeelde toekomst. PvdA leidt Nederland daar naar toe! Durf keuzes te maken, wees eerlijk en duidelijk!
Mohammed Mohandis is voorzitter van de Jonge Socialisten in de PvdA.
