Barack Obama is niet links, maar een uiterst begaafde tv-dominee

August Hans den Boef -

Zijn de Democraten links?
Er heerst een merkwaardig misverstand in Nederland, onder politici, media en hun consumenten: Barack Obama en zijn Democratic Party zijn links. Zeg maar het vervulde ideaal van één grote beweging waarin Job Cohen, Agnes Kant, Femke Halsema en Alexander Pechtold eendrachtig samenwerken voor verandering. Zo’n illusie heerste al zestien jaar geleden bij presidentskandidaat Bill Clinton. Jong was hij en samen met zijn bekwame echtgenote zou deze vertegenwoordiger van de New Democrats het verkalkte Amerika van Reagan en Bush sr. geheel op de schop nemen.

Vervolgens kwam Clinton allerlei beloften niet na, zoals het dwingen van het leger om openlijke homoseksuelen te accepteren. In plaats daarvan legde hij wettelijk vast dat het huwelijk slechts bedoeld was voor mannen en vrouwen. Door onhandigheid verspeelde hij de kans om de gezondheidszorg te hervormen. Het was Clinton die de mogelijkheden voor de doodstraf uitbreidde. En niet Bush jr. maar Clinton liet de wet aannemen die een eind moest maken aan het regime van Saddam Hoessein. Ook was hij de uitvinder van de CNN-diplomatie, waardoor tijdens zijn twee termijnen Amerikaanse soldaten 44 keer uitrukten voor een buitenlandse missie. Terwijl dit in de 45 jaar voor Clinton in totaal slechts 8 keer gebeurde!

En hij loog en loog: lees daarover Christopher Hitchens, No One Left To Lie To. The Triangulations of William Jefferson Clinton (1999). Volgens Clintons regering in 1998 had Slobodan Milošević in Kosovo wel vierhonderdduizend Albanese moslims laten afslachten. De aanklacht in 2002 in Den Haag tegen de Servische ex-president noemde het getal van zeshonderd. Pikant is dat al in 1997 een Amerikaanse speelfilm werd vertoond, Wag the Dog, waarin de Amerikaanse regering om de aandacht van een seksschandaal met de president af te leiden, een regisseur aantrekt die een fake-incident in Albanië moet ensceneren, terwijl dat pas later werkelijkheid werd.

Nadat Clinton werd opgevolgd door de kleine Bush hebben de Democraten weinig links gedrag vertoond. Ze beloofden in 2006 een einde te maken aan de oorlog in Irak, maar bleven gedurende 2007 en 2008 het financieren daarvan steunen. Links? Ze beloofden Bush aan te pakken over zijn leugens inzake Irak, maar zetten vervolgens geen procedure voor impeachment in gang – zo indringend bepleit door popdinosaurus Neil Young – en stemden er tenslotte zelfs in toe om zijn macht te vergroten (en daarmee de grondwet te schenden). In plaats van de Bush-ideologie te bestrijden dat de Oorlog tegen Terreur de staat meer macht moet geven. Onlangs weigerden de Democraten om de tientallen miljarden aan winst ter discussie te stellen die de oliemaatschappijen het afgelopen jaar in de schoot vielen. Links?

Is Obama links?
Obama is geen voorstander van het homohuwelijk en is vóór uitbreiding van de doodstraf voor kinderverkrachters. Voor de duidelijkheid: de doodstraf bestaat niet in de EU. Om het Democratische ticket binnen te halen, schoof Obama dan ook steeds meer op naar het midden. Vandaar dat hij bij de Nederlandse aanwezigen op de conventie in Denver het meeste applaus kreeg van kamerleden uit VVD en D66. Hoewel hij al op 13 februari – de PvdA hield als enige coalitiepartner een feestje naar aanleiding van het eenjarig bestaan van het christelijke kabinet Balkenende IV – omhelsd werd door Wouter Bos: ‘Yes, we can!’ Spoedig gevolgd door Femke Halsema, onder wie GroenLinks op de PvdA is gaan lijken zoals de Kleine Zaal van het Concertgebouw op de Grote Zaal.

Ondanks al deze Nederlandse steun, als president zal Obama rekening moeten houden met zijn partij en de invloedrijke groepen daarin. Bijvoorbeeld de Democrats For Life, een club van christelijke tegenstanders van abortus en euthanasie die zich in Denver danig roerde, of met de Blue Dog Democrats, een rechtse pressiegroep die wil bezuinigen op sociale uitgaven en meer wil spenderen aan het leger. Obama moet uiteraard vooral rekening houden met de machtige sponsors uit het bedrijfsleven die na 4 november van hun Democratische vertegenwoordigers waar voor hun geld willen.

Tijdens de speech waarin hij de nominatie van zijn partij accepteerde – op zijn verzoek voorafgegaan door een [blanke] evangelische predikant uit Florida die voorging in gebed – beloofde Obama allerlei moois. De belastingvoordelen moeten voortaan naar kleine bedrijven en inventieve starters gaan, die hoogwaardige banen scheppen. Maar vooral naar wat Obama ‘the middle class’ noemt, en dan vooral de gezinnetjes daarbinnen. Op dat moment gingen ook de vliegende keeps uit het CDA, Gerd Leers en Doekle Terpstra, om. Ja, de middengroepen, niet de armen, want die stemmen niet. Links?

Obama sprak nogal uitgebreid en vol emotie over zijn familie. Over al de opofferingen die zijn [blanke] grootmoeder en moeder zich getroostten om hun kinderen goed onderwijs te geven. Maar ook over de kansen die zijn [blanke] voorzaten en hijzelf kregen om via beurzen te studeren. Daarom wil hij meer kinderen in de gelegenheid stellen om beter onderwijs te volgen. Daarbij focust hij nog sterker op het traditionele gezin dan de rechtervleugel van Balkenende IV. Links?

Wal-Mart en het milieu
Hoe gaat Obama die fiscale veranderingen betalen? Hij wil stoppen met de belastingparadijzen en fiscale U-bochten voor het bedrijfsleven en vooral belastingvoordelen opheffen voor firma’s die banen naar het buitenland verplaatsen. Een en ander zou mathematisch inhouden dat een concern als Wal-Mart door Obama’s ‘nieuwe progressieve politiek’ zwaar wordt getroffen. Over deze machtige winkelketen, die de lokale middenstand vernietigt, het personeel slecht behandelt en ook in het buitenland huishoudt, verscheen de afgelopen jaren een hele boekenplank. Bill Quinn, How Wal-Mart Is Destroying America And The World. And What You Can Do About It (1998), Al Norman, Slam-Dunking Wal-Mart! (1999) en The Case Against Wal-Mart (2004), John Dicker, The United States of Wal-Mart (2005), Greg Spotts, Wal-Mart. The High Cost of Low Price (2005), Anthony Bianco, The Bully of Bentonville. How the High Cost of Wal-Mart’s Everyday Low Prices Is Hurting America (2006) en Charles Fishman, The Wal-Mart Effect. How the World’s Most Powerful Company Really Works and How It’s Transforming the American Economy (2006). Vaak zijn dit publicaties van regionale journalisten die ook tips geven over wat je als burger kan doen als je omgeving door een Wal-Mart-vestiging wordt bedreigd. Waarom noemde Obama deze Grote Verslinder niet expliciet? Omdat Wal-Mart de Democraten meer geschonken heeft dan ooit: 565.500 dollar?

Wat heeft Obama overgenomen van zijn milieuvriendelijke partijgenoot Al Gore? Hij wil 150 miljard dollar investeren in windenergie en de nieuwe generatie biobrandstof. Dat zal volgens hem vijf miljoen nieuwe banen opleveren. Totaal duister blijft welke banen en waar. Bovendien wil Obama Amerika binnen tien jaar onafhankelijk maken van de olie uit het Midden-Oosten en intussen vooral de nationale gasreserves aanspreken. Maar dat is een strategische maatregel. Terwijl McCain met zijn running mate Palin – ‘Drill baby, drill! – kiest voor het olieboren in Amerikaanse natuurgebieden, wil Obama nu zover nog niet gaan. Maar hij pleit wel voor kernenergie, net als Balkenende die onafhankelijk wil worden van de Iwan. Zij het dat Obama spreekt van ‘veilige’ kernenergie en van ‘schone’ kolentechnologie.

Obama gaat autofabrikanten ondersteunen die efficiëntere auto’s bouwen en de burgers die deze zuinige wagens willen kopen. Het volk mort immers vanwege de dure energie. Maar hij kiest dus niet voor het afremmen van het autovolkje. Openbaar vervoer? De enige keer dat hij dat aanstipte was in een totaal ander verband: in een anekdote over zijn running mate Joe Biden, die elke dag met de trein naar zijn werk reist. Kortom, Obama’s energieprogramma heeft niets te maken met de radicale omwenteling die Gore voorstelde in zijn An Inconvenient Truth. Links?

Krijgen we met Obama eindelijk de buitenlandse politiek die Europeanen wensen? Hij wil slechts troepen naar buitenlandse haarden van onrust sturen met een heldere opdracht en de heilige belofte om hun de spullen te geven die ze in de strijd nodig hebben. Die heldere opdracht klinkt bemoedigend, maar Obama voegt daaraan niet toe ‘alleen in opdracht van de VN of de Veiligheidsraad’. Evenmin heeft hij het over een toekomstige erkenning van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Dus ook onder President and Commander-in-Chief Barack Hussein Obama mogen Amerikaanse amfibievaartuigen de soevereiniteit schenden van NAVO-bondgenoot Nederland door op het Scheveningse strand te landen om een private Ryan te redden die van een oorlogsmisdaad wordt verdacht. Links?

ChristenUnie
Hiervoor is religie al aan de orde gekomen: homohuwelijk, gezin als hoeksteen, anti-abortus Democraten, slotgebed. Maar dat is lang niet alles. Wie Obama’s opvattingen situeert op de Nederlandse kaart, komt uit bij de ChristenUnie. Reden dat James Kennedy, de Amerikaanse en christenunionistische hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam aan hem de voorkeur geeft. Op verzoek van Obama opende de Democratische Conventie met een oecumenische kerkdienst. Dat was voor het eerst in de geschiedenis van de Democraten, net als de ‘Faith Caucus’, een comité van christelijke en joodse geestelijken (geen moslims, hindoes of boeddhisten) dat voor een spiritueel oordeel moest zorgen. Anders dan die van de staten is deze Faith Caucus niet gekozen.

Presidentskandidaat Obama eindigde zijn toespraak met een verwijzing naar de toespraak van Martin Luther King: ‘Let us keep that promise – that American promise – and in the words of Scripture hold firmly, without wavering, to the hope that we confess.Thank you, God Bless you, and God Bless the United States of America.’ Op deze manier sluit je wel de polytheïsten en ongelovigen buiten. Links? Ook in deze conventietoespraak vertoonde Obama een staaltje van zijn grote talent als redenaar. Maar dat talent is niet zozeer dat van een politicus als wel dat van een tv-dominee. Dat is geen schande: zie het voorbeeld van King in 1963.

Is Obama zwart?
Hiermee komen we op Obama’s achtergrond. Hij zou de eerste zwarte president worden volgens de Amerikanen, en Nederlandse journalisten en politici zeggen hen dat na. Zelf stelde hij in zijn toespraak dat hij niet past in de typische ‘soort’ waaruit presidentskandidaten voortkomen.

Afkomst is niet alleen in de Verenigde Staten een delicaat onderwerp. De Democraten zijn daarom bang dat een deel van hun traditionele blanke electoraat afhaakt. Dus moest Obama zich frontaal distantiëren van zijn decennialange geestelijke mentor Jeremiah Wright. Een dominee die zich in radicale bewoordingen pleegt af te zetten tegen de dominante blanke cultuur in zijn land. En moest Obama’s echtgenote inbinden, die pas verklaarde trots te zijn op haar land toen Obama een kans bleek te maken om president te worden. Jawel, ook een zwarte vrouwelijke advocaat die meer verdient dan de Balkenende-norm kan zich een tweederangs Amerikaan voelen.

De grote golfspeler Tiger Woods getuigde van de attitude voor de eenentwintigste eeuw, bijna anderhalve eeuw na de afschaffing van de Amerikaanse slavernij, toen Oprah Winfrey hem als zwart en Afrikaans-Amerikaans omschreef. Nee, zei hij: ik ben ‘Cablinasian’. Waarmee hij wees op zijn uiterst gemengde afkomst: ‘Caucasian, Black, (American) Indian, and Asian’. Obama is natuurlijk net zo min zwart of Afrikaans-Amerikaans, maar gewoon biraciaal. Dat is geen schande, maar anders dan Woods ontbreekt het Obama aan de durf om te breken met de Amerikaanse opvatting die iedereen die niet 100 % blank is als zwart kwalificeert. Een spiegel van de tijden van de slavernij.

Obama lijkt hierin op de actrice Halle Berry – eveneens met een blanke moeder en een zwarte vader – die in 2002 de Oscar voor de beste vrouwelijke rol ontving, en onder een hysterische huilbui uitriep dat zij de eerste ‘woman of colour’ met een Oscar was. Deze dichotomie tussen blanken als ‘de witte vertegenwoordigers van de dominante cultuur’ en allen die een kleurtje hebben, fnuikt Obama. Zij ontneemt hem de mogelijkheid om als een vanzelfsprekende bruggenbouwer te fungeren. Een mens met een zwarte vader en een blanke moeder, met een blanke familie aan de ene kant en een zwarte aan de andere. Wat een mogelijkheden voor zijn diverse kiezers tot identificatie!

Voor wie het wil weten: als ik een Amerikaan was zou ik stemmen op Ralph Nader, maar ik vind Obama het minst van de twee kwaden. Gelukkig bestaat deze keuze voor een Nederlander niet. In ons mooie land is het houden van pitbulls verboden, ook als ze lipstick dragen en zich feministisch noemen.

August Hans den Boef is verbonden aan de Hogeschool van Amsterdam en is de auteur van God als hype (Van Gennep, 2008).

terug